Gün geçtikçe kirlenen bahsine dünyamızda, sağlığımız açısından risk oluşturan toksinlerden kaçış çok zor. Ağır metaller, çevresel kirleticiler arasında ciddi sağlık tehditleri barındıran bir grup olarak öne çıkıyor. Bu metallerin birçok bileşiği bulunmakta, ancak en çok dikkat edilmesi gereken dört tanesi cıva, kurşun, arsenik ve kadmiyumdur. Çevremizde yaygın olan bu ağır metaller, hem çocuklar hem de yetişkinler için beyin hasarları ile kalp rahatsızlıkları gibi pek çok sorunun kaynağıdır.
Ağır metallerin neden olduğu toplu zehirlenmeler, özellikle su kaynaklarına karışan kurşun gibi maddelerle meydana gelmekte ve bu durum akarsularda balık ölümlerine yol açarak çevre felaketlerine neden olmaktadır. Ne yazık ki şehir suyu şebekeleri de ciddi birer toksik ağır metal kaynağı olabiliyor. Bu tür tehlikelerden korunmak için en etkili yol, kaliteli bir su filtrasyon sistemine sahip olmaktır. Şebeke suyunu temizlemek bahsine giriş iyi bir başlangıçtır; fakat ağır metallere maruz kalmamak için aynı zamanda beslenme alışkanlıklarımıza da dikkat etmemiz gerekmektedir.
Cıva, çevremizdeki kirliliği artıran önemli bir ağır metal olma özelliğine sahiptir. Endüstride yaygın olarak kullanılan cıva bileşikleri doğada birikirken, insan vücuduna deniz ürünleri tüketimi, amalgam diş dolguları ve hava kirliliği gibi yollarla girmektedir. Özellikle sinir sistemi üzerinde etkili olan cıva, vücutta arttıkça yorgunluk, sinirlilik hali ve odaklanma güçlüğü gibi sorunlara yol açar. Bu belirtilerin çoğu zaman cıvadan kaynaklandığı düşünülmez.
Deniz ürünleri genellikle cıva açısından zengin gıdalardır; bu nedenle seçim yaparken dikkatli olunmalıdır. Küçük deniz balıkları tercih edilmeli çünkü büyük balıklar daha uzun yaşadığından ve daha fazla cıva biriktirdiğinden risk taşımaktadır. Sardalya ve hamsi gibi küçük balıklar düşük cıva içerikleri ile ön plana çıkarken; ahtapot ve kalamar gibi diğer deniz ürünleri de düşük miktarda cıva barındırır.
Büyük balıklardan kaçınılması gerektiği unutulmamalıdır; kılıç balığı ve ton balığı gibi türler yüksek oranda cıva içerirler. Ayrıca midye gibi kabuklu deniz ürünlerinin tüketimi de sınırlandırılmalıdır; ayda en fazla 2-3 kez tüketilmesi önerilir. Genel olarak serbest avlanan deniz balıkları çiftlikte yetiştirilenlere tercih edilmelidir çünkü çiftliklerde kullanılan yemlerin kalitesi sorunlu olabilir.
Cıva zehirlenmesi birçok insanda gizli olarak bulunmaktadır ve özellikle hamile kadınların bu konuda dikkatli olması gerekir. Hamilelik döneminde yüksek cıva içeren deniz ürünlerinden uzak durulması önemlidir; yapılan araştırmalar hamile kadınların yaklaşık %30’unun güvenli sınırın üzerinde cıva düzeylerine sahip olduğunu göstermektedir. Sıklıkla balık tüketen bireylerin vücudundaki cıva miktarı ise nadiren balık yiyenlere göre 11 kat daha fazla olabilir.
Sonuç olarak, sağlığımız için tehlike arz eden civa konusunda bilinçlenmek ve gerekli önlemleri almak son derece önemlidir. Cıvanın zararlarından korunmak için beslenme alışkanlıklarımızda değişiklikler yapmalı ve güvenilir kaynaklardan gelen gıda maddelerini tercih etmeliyiz.
