NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Esra Albayrak, İstanbul Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlenen Dünya Dekolonizasyon Forumu 2026’da önemli açıklamalarda bulundu. Albayrak, Filistin’in hikayesinin, o topraklarda yaşamış insanların gözünden ve anılarından aktarılması gerektiğini vurguladı. “Bu şekilde, medeniyetler çatışması tezi çöker,” dedi. Ayrıca, hakikatin, tek bir ağızdan değil, çok sayıda tanıklıkla şekillendiğine dikkat çekti.
Dün İstanbul’da başlayan ve iki gün sürecek olan forum, “Bilgi Üretimi ve Dolaşımının Sömürgecilikten Arındırılması” teması etrafında toplandı. Alanında uzman birçok dünya çapında isim, yapay zeka, veri sömürgeciliği, kültürel eşitsizlikler ve küresel güç dengeleri gibi konuları tartışmak üzere bir araya geldi. Açılış konuşmasını gerçekleştiren Esra Albayrak, günümüzde sömürgeciliğin sadece askeri ve ekonomik yöntemlerle değil, dijital teknolojiler ve bilgi üretimi yoluyla da devam ettiğini belirtti. “Zihin, sömürgeciliğin son kalesidir,” diyerek, gerçek özgürlüğün ancak düşünsel bağımsızlıkla mümkün olabileceğini ifade etti.
Albayrak, modern dünyada sömürge düzeninin biçim değiştirdiğini ve geçmişte toprak işgalleriyle kurulan hakimiyetin günümüzde teknoloji ve medya üzerinden sürdüğünü söyledi. Özellikle dijital platformların küresel güç ilişkilerinde belirleyici bir rol oynamasına dikkat çekti.
Yapay zeka sistemlerinin tek merkezli veri kaynakları ile geliştirilmesinin yeni eşitsizliklere yol açabileceğini belirten Albayrak, dijital dünyada kullanılan algoritmaların hangi toplumların öne çıkacağını belirlediğini ifade ederek, bunun gelecekte yeni bağımlılıklara yol açabileceği konusunda uyardı. “Dijital yerli” kavramının, geçmişteki sömürge düzenlerini hatırlattığını söyleyen Albayrak, yapay zeka modellerinin yalnızca belirli kültürlerin bakış açısıyla geliştirilmesinin küresel sorunlar oluşturabileceğine dikkat çekti.
Albayrak, sömürgecilikten arınmak için üç temel noktayı vurguladı:
1. Bilginin, toplumların kendi kavramları ve kültürel referanslarıyla yeniden üretilmesi.
2. Eğitim sistemlerinden yapay zeka modellerine kadar kurumların sömürgeci kodlardan arındırılması.
3. Küresel sistemde daha adil ve çok merkezli bir yapının oluşturulması.
İstanbul’da düzenlenmiş olmasının sembolik önemine de değinen Albayrak, dünyanın sadece Batı merkezli düşünce sistemleriyle açıklanamayacağını belirtti. İstanbul’un farklı medeniyetleri bir araya getiren tarihi rolüne dikkat çekerek, daha adil bir dünya düzeni için ortak bir düşünsel dönüşüm gerektiğini ifade etti.
Bugün de devam eden forum, farklı disiplinlerden birçok uluslararası ismi bir araya getirdi. Dekolonyal teori alanındaki çalışmalarıyla tanınan Walter Mignolo, Frantz Fanon’un kızı ve uluslararası hukuk uzmanı Mireille Fanon, eski Fransız futbolcu ve ırkçılık karşıtı aktivist Lilian Thuram, müzisyen Yusuf İslam gibi isimler, etkinliğin dikkat çeken konuşmacıları arasında yer aldı. Forumda akademik oturumların yanı sıra sergiler ve kültürel etkinlikler de düzenleniyor.
